Lichen phẳng nang lông (Lichen Planopilaris – LPP)

Đặc điểm Lâm sàng và Chẩn đoán Phân biệt

Lichen phẳng nang lông có những biểu hiện lâm sàng mang tính cảnh báo cao mà bác sĩ Da liễu cần ghi nhận ngay từ bước thăm khám ban đầu:

• Triệu chứng cơ năng rầm rộ (Trichodynia): Bệnh nhân thường xuyên than phiền về cảm giác đau rát, châm chích, ngứa ngáy dữ dội hoặc bỏng rát sâu trên da đầu, đặc biệt đau tăng lên khi chạm vào tóc hoặc khi có gió thổi.
• Hình thái mảng rụng tóc sẹo tiến triển:
  • Mảng rụng tóc có bề mặt teo nhẹ, nhẵn bóng, mất hoàn toàn các lỗ chân tóc.
  • Vảy sừng quanh cổ nang tóc (Perifollicular Casts / Scaling): Ở rìa mảng rụng đang hoạt động, quanh gốc các sợi tóc còn sót lại xuất hiện lớp vảy sừng dạng ống màu trắng xám bọc chặt lấy cổ nang tóc.
  • Quầng đỏ / Tím quanh nang tóc (Perifollicular Erythema / Violaceous Halo): Da vùng chân tóc ở bờ tiến triển có màu đỏ viền tím — dấu hiệu phản ánh phản ứng thâm nhiễm lympho bào đang bùng phát.
• Đặc điểm Trichoscopy (Soi da đầu chuyên sâu):
  • Viền vảy sừng bám chặt quanh cổ nang tóc (Perifollicular casts).
  • Giãn mạch máu dạng dải hoặc chấm đỏ quanh cổ nang tóc.
  • Xuất hiện các Chấm trắng (White dots) hoặc mảng xơ hóa màu trắng milk-white do nang tóc đã bị thay thế hoàn toàn bởi mô sẹo.
• Chẩn đoán Phân biệt:
  • Lupus ban đỏ dạng đĩa (DLE): DLE thường có vảy sừng "đinh thảm", dính chặt, teo da rõ hơn, rối loạn sắc tố mạnh và có dải lắng đọng miễn dịch (DIF positive) tại màng đáy.
  • Rụng tóc di truyền (AGA): AGA không có vảy sừng quanh cổ nang tóc, không có triệu chứng đau rát và giữ nguyên các lỗ chân tóc.

Cách tiếp cận của Haute-Derma trong chẩn đoán và điều trị bệnh

• Chẩn đoán Hình ảnh & Sinh thiết Mô bệnh học:Tiến hành soi da đầu Trichoscopy để định vị chính xác vùng viền mảng rụng đang có hoạt tính viêm cao nhất. Thực hiện Sinh thiết da đầu bấm 4mm (Punch Biopsy) lấy trọn nang tóc đến lớp mỡ dưới da:
  • Kết quả mô bệnh học: Thấy hiện tượng thâm nhiễm lympho bào dạng dải (band-like lymphocytic infiltrate) tập trung ở phần trên nang tóc (vùng phễu và eo nang tóc), kèm hiện tượng thoái hóa dạng bọt lớp tế bào đáy và xơ hóa quanh nang tóc (perifollicular fibrosis).
• Phác đồ Điều trị Nội khoa Dập viêm Tấn công:
  • Corticosteroid Tại chỗ & Tiêm nội tổn thương (ILTAC): Tiêm Triamcinolone Acetonide trực tiếp vào viền mảng tổn thương để dập tắt nhanh ổ viêm thâm nhiễm T-cell. Phối hợp Clobetasol propionate bôi tại chỗ dạng bọt hoặc gel.
  • Hydroxychloroquine (HCQ): Thuốc điều hòa miễn dịch đường uống hàng đầu, giúp ức chế sự trình diện kháng nguyên và dập tắt phản ứng viêm tự miễn mạn tính.
  • Doxycycline (Liều kháng viêm 50 - 100mg/ngày): Nhờ đặc tính kháng viêm và ức chế metalloproteinase (MMP), Doxycycline giúp xoa dịu triệu chứng đau rát da đầu hiệu quả.
  • Chất chủ động thụ thể PPAR-gamma (Pioglitazone): Chỉ định Pioglitazone đường uống (15 - 30mg/ngày) nhằm khôi phục chức năng thụ thể PPAR-gamma, bình thường hóa chuyển hóa lipid tại nang tóc và ngăn ngừa tiến trình xơ hóa.
  • Thuốc ức chế JAK (Tofacitinib / Baricitinib): Lựa chọn nhắm đích sinh học hiện đại cho các trường hợp LPP tiến triển nhanh, kháng trị với các liệu pháp truyền thống.
• Trị liệu Bổ trợ & Chăm sóc Da đầu Dịu nhẹ:
  • Ứng dụng Liệu pháp Chiếu Laser năng lượng thấp (LLLT) để kích thích phục hồi mô trung bì xung quanh.
  • Hướng dẫn quy trình gội đầu dịu nhẹ, sử dụng nước ấm vừa phải, tránh tuyệt đối các tác động cơ học mạnh (gãi, chà xát) hoặc hóa chất uốn nhuộm làm bùng phát phản ứng viêm.

Bảng Phân Loại Các Thể Lâm Sàng Của Lichen Phẳng Nang Lông