Vì sao mụn tái phát sau khi ngưng thuốc?
Phần lớn các loại thuốc điều trị mụn như kháng sinh, Isotretinoin hay thuốc điều hòa nội tiết tố đều hoạt động bằng cách kiểm soát các yếu tố gây nên mụn như vi khuẩn, dầu thừa, phản ứng viêm hay ảnh hưởng của hormone. Tuy nhiên phần lớn, các loại thuốc này đều không thay đổi được những yếu tố khiến bạn dễ nổi mụn như cơ địa da dầu, độ nhảy cảm của nang lông với hormone Androgen hay yếu tố di truyền.
Da là một hệ sinh học học sống, sau khi ngưng thuốc, tùy vào mức độ khác nhau của từng người từ nội tiết, stress, cách chăm sóc da, môi trường, thói quen nặn mụn sẽ khiến tuyến bã hoạt động mạnh kích thích mụn.
Nói cách khác, thuốc chỉ đang giữ mụn ở tình trạng kiểm soát và sau khi ngưng sẽ khiến chúng quay trở lại bởi nguyên nhân gốc rễ chưa hề biến mất. Đặc biệt nếu bạn sử dụng Isotretinoin để điều trị, sau khi kết thúc không nên tự uống lại liều cũ khi chưa được bác sĩ kiểm tra và đánh giá.
Trên đây là lý do, vì sao việc mụn tái phát sau khi ngưng thuốc không đồng nghĩa với việc quá trình điều trị trước đó thất bại, mà đây là phản chất của việc kiểm soát hiệu qau khi sử dụng, chứ không phải lúc nào cũng loại bỏ được vĩnh viên nguyên nhân gây vấn đề.
Những tái phát thường gặp sau khi ngưng sử dụng thuốc điều trị mụn
Tuy không phải mọi trường hợp mụn xuất hiện lại đều giống nhau, bác sĩ cần phân biệt lại các khi nào mụn tái phát nhẹ, mụn quay lại theo chu kỳ hay mụn viêm sâu hoặc tổn thương mụn vì nguyên nhân khác.
- Mụn đầu đen và đầu trắng xuất hiện, do thiếu duy tri việc chống bít tắc lỗ chân lông.
- Mụn viêm ở cằm hay quai hàm, liên quan tới nội tiết, stress, chu kỳ kinh nguyệt và tuyến bã hoạt động quá nhiều.
- Mụn lưng và mụn ngực do mồ hôi, ma sát nhiều gây bí tắc lỗ chân lông.
- Mụn đỏ rát, bong tróc và gây châm chích do bị kích ứng hoạt chất.
- Mụn bọc và mụn nang tái phát nhiều liên quan tới chu kỳ.
Tuy nhiên tùy vào loại thuốc mà các tình trạng mụn tái phát cũng sẽ khác:
- Sử dụng Isotretinoin mang lại hiệu quả cao
- Các loại thuốc kháng sinh dạng bôi hoặc uống kiểm soát vi khuẩn P.acnes tốt
- Thuốc điều hòa nội tiết như thuốc tránh thai hoặc kháng Androgen nhưng mụn quay lại nhanh bởi thuốc chỉ giúp điều hòa ảnh hưởng hormone.
Những yếu tố khiến mụn quay trở lại sau khi ngừng thuốc
Ngoài các đặc điểm riêng của từng loại thuốc, một số yếu tố khác cũng góp phần làm tăng khả năng mụn tái phát.
Liều thuốc, thời gian sử dụng và các kết thúc liệu trình.
Tùy vào chỉ định của bác sĩ đối với từng bệnh nhân, nếu tự ý ngưng thuốc khi thấy da tốt hơn hoặc uống không đều kéo dài thời gian sử dụng thuốc, cũng như không tái khám đều khiến quá trình điều trị trở nên thiếu an toàn.
Khi mụn quay lại, không được lặp lại quá trình điều trị cũ, mà cần phải xác định tình trạng mụn, kiểm tra kỹ cách ngưng thuốc trước đó, giai đoạn duy trì và có chống chỉ định nào không.
Không duy trì ổn định sau khi kết thúc điều trị bằng thuốc
Nhiều người bỏ quên giai đoạn sau điều trị, vì thấy da đã giảm mụn nhưng không biết rằng nang lông vẫn dễ bít tắc lại nếu không được chăm sóc. Sự duy trì ở đây không phải là tiếp tục dùng thuốc, mà chăm sóc da, dưỡng phục hồi, chống nắng đầy đủ và tái khám đúng lịch.
Nội tiết và tuyến bã còn hoạt động
Tuyến bã nhờn giảm hoạt động trong chu kỳ thuốc và một giai đoạn sau, nhưng không loại bỏ toàn bộ chức năng sinh lý của tuyến bã. Ở một số người, mụn ở cằm hay quai hàm, mụn theo chu kỳ hoặc mụn do rối loạn kinh nguyệt đều liên quan tới yếu tố nội tiết.
Khi điều trị, bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân để xử lý nên cần phải xác định rõ, nếu chỉ sử dụng thuốc Isotretinoin để điều trị sẽ khiến tình trạng tệ thêm.
Sử dụng hoạt chất quá mạnh làm yếu đi hàng rào bảo vệ da
Khi sử dụng các loại thuốc điều trị mụn sẽ khiến da khô hơn, chính vì thế sau khi ngưng thuốc mà lại sử dụng các hoạt chất quá mạnh như Acid, Retinoid, Benzoyl peroxide hay liệu pháp Peel da. Hậu quả khiến da đỏ rát, châm chích, bong tróc nổi mụn nhiều hơn.
Cách ăn uống, stress gây ảnh hưởng
Mụn quay lại khi bị stress, mất ngủ do thi cử, đổi công việc hay tới từ việc tập luyện cường độ cao sẽ khiến isulin, cortisol, tuyến bã nhờn, mồ hôi ma sát với phản ứng viêm. Hãy cân bằng cuộc sống để cơ thể khỏe mạnh và tránh khiến mụn quay lại.
Mụn tái phát sau khi ngưng thuốc là một hiện tượng khá phổ biến, phản ánh đúng bản chất của việc thuốc thường kiểm soát triệu chứng và các yếu tố góp phần gây mụn trong khi sử dụng, chứ không phải lúc nào cũng loại bỏ hoàn toàn nguyên nhân nền. Việc hiểu rõ cơ chế này sẽ giúp bạn có kỳ vọng thực tế hơn, đồng thời chủ động trao đổi với bác sĩ về hướng duy trì kết quả điều trị lâu dài, thay vì hoang mang khi mụn quay trở lại.
Trong bài viết trên, Phòng khám Da liễu Haute - Derma đã cung cấp thông tin về nguyên nhân mụn tái phát sau khi ngưng sử dụng thuốc để giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này. Hy vọng những thông tin trên sẽ hữu ích cho bạn trong quá trình chăm sóc da.
