Mụn trứng cá là gì?
Loại mụn này có tên y khoa là Acne vulgaris, là tình trạng viêm nang lông tuyến bã, xảy ra khi lỗ chân lông bị bít tắc bởi bã nhờn và tế bào chết, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây ra nhiều biểu hiện khác trên da.
Điều bạn cần hiểu là mụn trứng cá không phải tên một loại mụn cụ thể mà là thuật ngữ cho toàn bộ các dạng mụn không viêm như mụn đầu đen, mụn đầu trắng, mụn ẩn lẫn nhóm mụn viêm như sẩn viêm, mụn mủ, mụn bọc hay mụn nang.
Loại mụn này được chia thành 2 loại:
- Mụn không viêm: Gồm mụn đầu đen, mụn đầu trắng, do sự tắc nghẽn chất bã ở nang lông. Nhân mụn đầu đen dễ lấy hơn so với nhân mụn đầu trắng, bởi mụn đầu trắng là khởi điểm cho mụn viêm.
- Mụn viêm: Bao gồm mụn mủ, u nang và nốt sần hình thành do vi khuẩn Propionibacterium acnes tạo ra từ các mụn có nhân, phá vỡ chất nhờn thành acid béo gây kích ứng biểu mô nang lông. Gây ra các tình trạng viêm do bạch cầu trung tính, lympho bào phá vỡ các lớp biểu mô.
Nguyên nhân gây nên mụn trứng cá
Dù ở bất cứ dạng nào, nguyên nhân gây ra mụn đều liên quan tới các nguyên nhân sau đây:
- Bã nhờn dư thừa do tuyến bã nhờn hoạt động quá mức khiến da tiết nhiều dầu hơn bình thường.
- Tế bào chết tích tụ gây bít tắc khi không được loại bỏ đều đặn, tế bào chết kết hợp với bã nhờn tạo thành cồi mụn trong lỗ chân lông.
- Sự phát triển của vi khuẩn P.acnes trong môi trường lỗ chân lông bít tắc, vi khuẩn này sinh sôi gây ra phản ứng viêm.
- Sự thay đổi hormone đặc biệt androgen kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn
Dấu hiệu nhận biết mụn trứng cá
Cách để bạn nhận biết về các loại mụn
- Mụn đầu trắng có nhân màu da hay trắng, nhỏ khoảng 1-3mm
- Mụn đầu đen tương tự nhưng phần nhân thường thẫm màu
- Sẩn và u nang là những tổn thương có màu đỏ, tương đối sâu. Nốt sẩn tương đối lớn, còn u nang là nốt mềm.
- Mụn bọc là dạng nặng nhất thường gây áp xe, mủ hoặc sẹo lồi.
Ngoài ra còn có dạng mụn bộc phát ( fulminans ) là tổn thương dạng cấp tính, thường bị sốt do thương tổn gây ra từ áp xe cho đến hoạt tử xuất huyết. Làm tăng bạch cầu và gây sưng đau khớp.
Đặc biệt còn có dạng viêm da mủ vùng mặt ( rosacea fulminans ) xuất hiện đột ngột trên mặt, đặc biệt ở phụ nữ trẻ tuổi, tuy là dưới hình dạng mụn bộc phát nhưng sẽ đi kèm theo là các mảng hồng ban, mụn mủ ở trán, má và cằm.
Các phương pháp điều trị mụn trứng cá
Mụn được chẩn đoán bằng cách đánh giá các yếu tố gây ra mụn và xác định mức độ bệnh. Hiện nay mức độ bị mụn được phân ra thành 3 loại như sau dựa vào số lượng mụn và tổn thương mang lại:
- Mức độ nhẹ dưới 20 mụn không viêm hoặc dưới 15 mụn viêm, tổng không được vượt quá 30
- Mức độ trung bình không vượt quá 50 mụn kể cả loại viêm hay không viêm
- Mức nặng có u nang và số lượng mụn viêm và không viêm trên 50 mụn
Các phương pháp điều trị mụn trứng cá hiện nay
Để điều trị cần phải tìm nguyên nhân và tình trạng mụn để kê đúng đơn thuốc phù hợp giúp giảm hoạt động tuyến bã nhờn, giảm viêm và giảm số lượng vi khuẩn gây bệnh.
Mụn viêm nhẹ
Điều trị bằng thuốc bôi Tretinoin hằng ngày trong 6 tuần, tuy nhiên nếu bạn không dung nạp được chất này, bác sĩ sẽ kê đơn dùng adapalene, tazarotene, acid azelaic, acid glycolic hoặc salicylic.
Trường hợp không đáp ứng được thuốc bôi tại chỗ, có thể sử dụng phương pháp loại bỏ nhân mụn bằng cách trích nhân mụn. Nếu vùng tổn thương lan rộng, sẽ phải dùng kháng sinh dạng uống.
Mụn viêm trung bình
Bác sĩ sẽ kê đơn điều trị bằng minocycline, tetracyclin, erythromycin, doxycyclin trong 12 tuần đổ lại.
Mụn viêm nặng
Isotretinoin dạng uống là phương pháp điều trị tốt nhất hiện nay. Liều dùng thường là 1 mg/kg/ngày trong 16 đến 20 tuần. Trường hợp không dung nạp được tác dụng phụ, bác sĩ sẽ giảm liều xuống 0,5 mg/kg/ngày.
Mụn nang
Tình trạng mụn này thường sẽ được bác sĩ kê đơn tiêm thuốc triamcinolone. Bởi tính chất của loại mụn này, sẽ chỉ tiêm 0,1 ml triamcinolone acetonide 2,5 mg/ml.
Các dạng mụn khác:
- Tình trạng viêm da mủ vùng mặt sẽ được điều trị bằng corticosteroid và isotretinoin đường uống.
- Mụn trứng cá bộc phát được điều trị bằng corticosteroid và kháng sinh toàn thân đường uống.
- Mụn bọc điều trị bằng kháng sinh toàn thân, nếu không đáp ứng, điều trị với isotretinoin đường uống.
- Sẹo: Bằng phương pháp lột da hóa học hoặc tái tạo da bằng laser. Tổn thương sâu hơn có thể điều trị bằng cách tách sẹo, bào da hay tiêm collagen, sử dụng chất làm đầy.
Ngoài việc điều trị mụn bằng thuốc theo đơn của bác sĩ, bạn cũng cần phải tập cách sống lành mạnh bằng việc thay đổi chế độ sinh hoạt trước tiên:
- Tẩy trang vừa rửa mặt sau 1 ngày dài
- Đối với đàn ông, cần cạo râu cẩn thận tránh để lại thương tổn
- Luôn giữ đầu sạch và tránh để tóc chạm vào mặt, không sờ tay lên mặt
- Chăm sóc da kỹ lưỡng, sử dụng sản phẩm phù hợp không kích ứng
- Luôn bôi kem chống nắng thật kỹ trước khi ra khỏi nhau
- Tuyệt đối không tự ý nặn mụn
Hơn hết nữa, bạn còn cần phải có một chế độ dinh dưỡng đầy đủ cơ thể mới khỏe mạnh:
- Uống ít nhất 2L nước mỗi ngày
- Không ăn nhiều đồ dầu, mỡ
- Bổ sung đầy đủ vitamin
- Không ăn đồ quá cay nóng
Mụn trứng cá là một thuật ngữ bao trùm cho rất nhiều biểu hiện khác nhau trên da, và việc hiểu đúng mình đang gặp dạng mụn nào cũng như mức độ nghiêm trọng ra sao chính là bước đầu tiên để có hướng chăm sóc và điều trị phù hợp. Trong bài viết trên, Phòng khám Da liễu Haute - Derma đã cung cấp thông tin tổng quan về mụn trứng cá để giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này. Hy vọng những thông tin trên sẽ hữu ích cho bạn trong quá trình chăm sóc da.
