Viêm nang lông do Steroid (Steroid Folliculitis)
Viêm nang lông do Steroid (còn gọi là mụn trứng cá do Corticosteroid) là một thể bệnh thuộc nhóm phát ban dạng mụn trứng cá (Acneiform Eruptions). Tình trạng này đặc trưng bởi sự bùng phát đột ngột các tổn thương dạng sẩn viêm và sẩn mủ tại các đơn vị nang lông. Bệnh hình thành do hậu quả của việc sử dụng corticosteroid đường toàn thân hoặc các chế phẩm corticosteroid bôi tại chỗ kéo dài.
Khác với cơ chế của mụn trứng cá thông thường vốn liên quan đến sự tăng tiết bã nhờn do nội tiết tố androgen và sự tương tác với vi khuẩn Cutibacterium acnes, viêm nang lông do Steroid sinh ra do corticosteroid làm rối loạn quá trình sừng hóa ở cổ nang lông. Đồng thời, dược chất này kích thích phản ứng viêm cấp tính hoặc bán cấp tại vùng cổ nang lông tuyến bã. Trong một số trường hợp, việc dùng steroid kéo dài còn làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện thuận lợi cho sự bùng phát thứ phát của nấm men Malassezia hoặc vi khuẩn trên da.
Tại Haute-Derma, quá trình tiếp cận bệnh lý viêm nang lông do Steroid được thực hiện thông qua việc đánh giá toàn diện hình thái tổn thương da, khai thác chi tiết tiền sử sử dụng thuốc chứa corticosteroid và xây dựng phác đồ quản lý cá thể hóa nhằm khôi phục hàng rào bảo vệ da.
Đặc điểm Lâm sàng và Chẩn đoán Phân biệt
Việc chẩn đoán lâm sàng viêm nang lông do Steroid dựa trên các đặc tính hình thái học riêng biệt nhằm phân biệt chính xác với mụn trứng cá thông thường (Acne vulgaris):
- Tính đồng hình thái (Monomorphism): Các tổn thương xuất hiện dưới dạng các sẩn đỏ hoặc sẩn mủ nhỏ có kích thước đồng đều và ở cùng một giai đoạn tiến triển trên vùng da bệnh.
- Thiếu vắng tổn thương Comedone: Bệnh lý này hoàn toàn không có nhân mụn đóng (mụn đầu trắng) hoặc nhân mụn mở (mụn đầu đen). Đây là tiêu chí phân biệt quan trọng nhất so với mụn trứng cá thông thường.
- Phân bố tổn thương: Bệnh thường tập trung chủ yếu ở vùng ngực, lưng, hai vai, cổ và cẳng tay. Tổn thương cũng có thể xuất hiện ở vùng mặt nếu có sử dụng corticosteroid dạng bôi tại chỗ.
- Khởi phát cấp tính: Các sẩn mủ thường bùng phát nhanh chóng sau khi bắt đầu điều trị bằng corticosteroid toàn thân hoặc sau một thời gian bôi thuốc chứa steroid.
- Triệu chứng kèm theo: Bệnh nhân có thể cảm thấy ngứa nhẹ, rát hoặc cảm giác châm chích tại vùng da tổn thương.
Các Dạng Tiếp xúc Corticosteroid Gây Bệnh
| Dạng Tiếp xúc | Đặc điểm Lâm sàng & Bệnh sinh |
|---|---|
| Corticosteroid đường toàn thân | Xuất hiện sau khi uống hoặc tiêm corticosteroid liều cao hoặc kéo dài. Biểu hiện là các sẩn mủ đồng đều tập trung mật độ cao ở vùng ngực, lưng và hai vai. |
| Corticosteroid bôi tại chỗ | Hình thành do bôi các loại kem, thuốc mỡ chứa steroid kéo dài trên diện rộng. Tổn thương sẩn viêm xuất hiện trực tiếp tại vùng da bôi thuốc. |
| Bội nhiễm vi sinh vật thứ phát | Sự suy giảm miễn dịch tại chỗ do steroid tạo điều kiện cho nấm men Malassezia hoặc trực khuẩn phát triển gây viêm nang lông phối hợp. |
