Tình trạng tăng sắc tố sau viêm là gì?
Tăng sắc tố sau viêm (Post-Inflammatory Hyperpigmentation) là tình trạng da xuất hiện các vết sạm màu, thâm nâu hoặc xám tại vị trí từng bị tổn thương viêm, phổ biến nhất là sau các đợt mụn viêm, nhưng cũng có thể xảy ra sau chàm, vẩy nến, côn trùng cắn hoặc các tổn thương da khác.
Bản chất của tình trạng này là phản ứng tự nhiên của da khi tế bào sắc tố (melanocyte) bị kích thích hoạt động mạnh hơn bình thường trong và sau quá trình viêm, dẫn đến sản sinh dư thừa melanin tại vùng da tổn thương. Khác với sẹo, tăng sắc tố da chỉ ảnh hưởng đến sắc tố bề mặt, không làm thay đổi kết cấu hay hình dạng da.
Tăng sắc tố sau viêm có thể xuất hiện với nhiều mức độ đậm nhạt khác nhau, tùy thuộc vào mức độ viêm ban đầu, tông màu da và cách chăm sóc da trong quá trình hồi phục. Ở những người có làn da sẫm màu, tình trạng này thường có xu hướng rõ rệt và kéo dài hơn so với người có da sáng màu.
Nguyên nhân xuất hiện tăng sắc tố da
Nguyên nhân khiến da bị tăng sắc tố là do tổn thương ở lớp thượng bì hoặc lớp bì kèm theo sự lắng đọng của hắc sắc tố trong tế bào tại lớp sừng. Phản ứng viêm ở thượng bì là do quá trình tổng hợp và di chuyển của hắc sắc tố.
Những nguyên nhân chính tới tình trạng tăng sắc tố da như:
- Nguyên nhân nội sinh do côn trùng cắn, mụn trứng cá, nhiễm trùng da, viêm da tiếp xúc, viêm da dị ứng, viêm da cơ địa, bệnh lichen phẳng, vảy nến…
- Nguyên nhân ngoại sinh do chấn thương, bỏng da, điều trị bằng tia xạ, lăn kim, peel da, laser điều trị, nhiễm độc hoặc do tác dụng phụ khi sử dụng kháng sinh nhóm Cyclin, clofazimine,....
Ngoài ra còn các nguyên nhân khiến tình trạng tăng sắc tố vì viêm tăng cao nếu bạn gặp phải các vấn đề như:
- Kích thích bởi ánh nắng mặt trời làm tăng sản xuất melanin
- Tình trạng viêm da kéo dài và tái phát, làm tổn thương hàng rào thượng bì, trung bì
- Vùng da bị tổn thương liên tục bị cọ xát hoặc gãi vào khiến da bị tróc mài, dễ tăng sắc tố hơn và tình trạng kéo dài
Cách cải thiện tình trạng da để giảm tăng sắc tố
Hiện nay có những cải thiện tình trạng da để giảm tăng sắc tố và thời gian rút ngắn lại thay vì chờ đợi da tự hồi phục như:
- Tránh ánh nắng trực tiếp vào da và thoa kem chống nắng với SPF 50+ trở lên trước khi da ngoài nhằm bảo vệ da trước tác hại của tia UV
- Sử dụng các hoạt chất làm sáng da như Hydroquinone, Retinoid, Corticosteroid, Azelaic acid, kem cysteamin, vitamin C, glycolic acid để làm mờ vết sạm và sáng da
- Phương pháp Peel da hóa học bằng AHA hoặc BHA cũng như các loại acid phù hợp để loại bỏ lớp tế bào chết chứa sắc tố, thúc đẩy da tái tạo lại
- Các phương pháp thẩm mỹ không xâm lấn như ánh sáng xanh, laser trị liệu để tiếp cận lớp trung bì, loại bỏ các hắc sắc tố dưới da cũng như kích thích tăng sinh collagen.
Ngoài ra, nếu trường hợp tăng sắc tố da tới từ nguyên nhân là các bệnh như vảy nến, viêm da dầu, viêm da tiếp xúc, viêm da cơ địa hay mụn trứng cá,... cần lưu ý:
- Cần điều trị bệnh nền trước để giảm tình trạng viêm trước khi kiểm soát tình trạng tăng sắc tố da.
- Tránh gây thêm tác động vào vùng da đang bị tổn thương.
- Không ngâm nước hay kéo căng da.
- Tránh sử dụng các loại thuốc làm tăng sắc tố da như Tetracyclin, Bleomycin,...
- Không lạm dụng mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, vì thường chứa kim loại nặng và hàm lượng corticoid cao gây tổn thương da thêm.
- Chăm sóc da nhẹ nhàng với các sản phẩm không gây kích ứng và dưỡng ẩm da đầy đủ.
Tăng sắc tố da sau viêm tuy không ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng lại tác động đáng kể đến vẻ ngoài và sự tự tin. Việc hiểu rõ nguyên nhân hình thành sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa ngay từ giai đoạn điều trị mụn, đồng thời lựa chọn phương pháp cải thiện phù hợp với tình trạng da của mình.
Trong bài viết trên, Phòng khám Da liễu Haute - Derma đã cung cấp thông tin về tăng sắc tố sau viêm để giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này. Hy vọng những thông tin trên sẽ hữu ích cho bạn trong quá trình chăm sóc da.
