Bong móng (Onycholysis)

Bong móng (Onycholysis) là tình trạng đĩa móng (Nail Plate) bị tách rời không đau khỏi giường móng (Nail Bed) bên dưới, thường bắt đầu từ bờ tự do (đoạn xa) hoặc bờ bên và tiến triển dần về phía nếp móng gần (đoạn gốc).

Cơ chế bệnh sinh xuất phát từ sự phá hủy cấu trúc liên kết thượng bì - chân bì giữa mặt dưới đĩa móng và các gờ dọc của giường móng:

• Bình thường, đĩa móng bám chặt vào giường móng nhờ hệ thống liên kết tế bào (Desmosome, dải liên kết Onychocorneal band).
• Khi có tác nhân cơ học, hóa chất, vi sinh vật hoặc đáp ứng viêm bùng phát, liên kết này bị đứt gãy. Đĩa móng bị nâng nâng lên, tạo ra một khoảng hở dưới móng (Subungual Space).
• Khoảng trống này bị lọt không khí vào bên dưới, đồng thời trở thành "bẫy" tích tụ chất bẩn, vảy sừng sừng hóa, nước và các vi sinh vật cơ hội (nấm, vi khuẩn), làm trầm trọng thêm quá trình tách móng.

Các Nhóm Nguyên Nhân Chính

• Tác Động Cơ Học & Hóa Chất:
  • Vi chấn thương lặp lại: Thói quen dùng vật nhọn gẩy sạch đất cát dưới móng, gõ bàn phím, làm móng gel/acrylic, chấn thương va đập nhẹ liên tục.
  • Tiếp xúc hóa chất: Xà phòng tẩy rửa mạnh, hóa chất ngành tóc/móng, dung dịch chứa Acetone, Formaldehyde trong sơn móng tay chất lượng kém.
• Nhiễm Trùng Dưới Móng:
  • Nấm móng (Onychomycosis): Vi nấm Dermatophytes (Trichophyton rubrum), nấm men Candida phá hủy giường móng gây tăng sừng hóa và tách đĩa móng.
  • Vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa: Phát triển trong khoảng trống bong móng ẩm ướt, tiết sắc tố làm móng chuyển sang màu xanh lục (Green Nail Syndrome).
• Bệnh Lý Da Liễu Mạn Tính:
  • Vẩy nến móng (Nail Psoriasis): Ổ viêm vẩy nến tại giường móng tạo thành vết dầu (Oil-drop spot) hoặc dải việt đỏ ranh giới rõ, tiến triển làm rách đĩa móng.
  • Lichen phẳng móng (Nail Lichen Planus), Viêm da cơ địa, Viêm da tiếp xúc xúc ứng.
• Bệnh Lý Nội Khoa & Thuốc:
  • Rối loạn tuyến giáp: Cường giáp (tạo nên dấu hiệu Móng Plummer / Plummer's nails) hoặc Suy giáp.
  • Quang dị ứng do thuốc (Photo-onycholysis): Sử dụng các thuốc gây nhạy cảm ánh sáng (Tetracycline, Doxycycline, Fluoroquinolones, Psoralens) kết hợp tiếp xúc trực tiếp với tia UV.
  • Thiếu máu thiếu sắt, bệnh đái tháo đường, suy tuần hoàn ngoại vi.

Trong quản lý Bong móng (Onycholysis), sai lầm phổ biến nhất là vội vã chỉ định các liệu pháp bào mỏng hoặc bôi thuốc chống nấm khi chưa xác định được cơ chế khởi phát. Tại Haute-Derma, quy trình chẩn đoán bắt buộc phân biệt rõ Bong móng nguyên phát do cơ học/hóa chất với Bong móng thứ phát do Vẩy nến, Nhiễm trùng vi nấm hay Rối loạn tuyến giáp. Việc kết hợp Soi móng Dermoscopy (Onychoscopy), Xét nghiệm vi nấm soi tươi KOH và tầm soát bệnh lý nội khoa giúp loại bỏ nguyên nhân gốc rễ, ngăn ngừa nguy cơ chai hóa giường móng (Nail bed keratinization) vĩnh viễn.