Hội chứng DRESS là gì?
DRESS (Drug Reaction with Eosinophilia and Systemic Symptoms) là một phản ứng quá mẫn thuốc nghiêm trọng, xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với một loại thuốc.
Phản ứng này gây viêm ở da và có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như gan, thận, phổi và tim.
DRESS là bệnh hiếm gặp, với tỷ lệ ước tính khoảng 1/1.000 đến 1/10.000 người sử dụng thuốc, tùy từng loại thuốc. Tuy nhiên, đây là tình trạng cần được phát hiện sớm vì có thể gây suy chức năng cơ quan, thậm chí tử vong.
Theo một bài tổng quan đăng trên New England Journal of Medicine năm 2024, tỷ lệ tử vong do DRESS được ghi nhận khoảng 1,2–7,1% trên thế giới và khoảng 5% tại Hoa Kỳ.
Những loại thuốc nào có thể gây DRESS?
Không phải tất cả các loại thuốc đều có nguy cơ gây DRESS như nhau.
Năm loại thuốc thường liên quan đến DRESS nhất tại Hoa Kỳ gồm:
- Allopurinol: Thuốc thường được sử dụng để điều trị tăng acid uric máu và bệnh gout.
- Vancomycin: Kháng sinh dùng trong điều trị một số bệnh nhiễm trùng nặng.
- Lamotrigine: Thuốc điều trị động kinh và một số rối loạn tâm thần.
- Carbamazepine: Thuốc điều trị động kinh, đau dây thần kinh và một số bệnh lý khác.
- Trimethoprim–sulfamethoxazole: Kháng sinh được sử dụng trong điều trị nhiều loại nhiễm trùng.
Ngoài ra, một số thuốc chống động kinh khác, kháng sinh, thuốc chống viêm và thuốc cản quang cũng có thể liên quan đến hội chứng này.
Điều quan trọng cần hiểu: Phần lớn người sử dụng những thuốc trên không mắc DRESS. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc đang điều trị khi chưa có dấu hiệu nghi ngờ, mà cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
DRESS thường xuất hiện khi nào và có những triệu chứng gì?
Khác với phản ứng dị ứng tức thì, DRESS thường xuất hiện sau 2–6 tuần kể từ khi bắt đầu sử dụng thuốc. Một số trường hợp có thể khởi phát sớm hơn, đặc biệt với một số kháng sinh, hoặc muộn hơn tùy loại thuốc.
Giai đoạn đầu: Những dấu hiệu dễ bị bỏ qua
Người bệnh có thể xuất hiện:
- Sốt, mệt mỏi, cảm giác khó chịu trong người.
- Đau họng hoặc khó nuốt.
- Ngứa, nóng rát da.
- Nổi hạch ở cổ, nách hoặc bẹn.
Những triệu chứng này khá giống với cảm cúm hoặc nhiễm virus thông thường nên dễ khiến người bệnh chủ quan.
Giai đoạn tiếp theo: Phát ban và tổn thương da
Phát ban thường bắt đầu ở thân mình, đôi khi ở mặt, sau đó lan rộng ra tay, chân và nhiều vùng khác.
Các biểu hiện có thể bao gồm:
- Ban đỏ hoặc những nốt đỏ nhỏ trên da.
- Ban lan rộng, đôi khi chiếm hơn một nửa diện tích cơ thể.
- Ngứa hoặc cảm giác nóng rát.
- Sưng phù mặt, đặc biệt quanh mắt.
- Bong vảy da khi tổn thương bắt đầu hồi phục.
Trong đó, sưng phù mặt kèm phát ban và sốt là dấu hiệu rất đáng chú ý, giúp bác sĩ nghĩ đến DRESS thay vì một phản ứng phát ban do thuốc thông thường.
DRESS có thể gây tổn thương cơ quan bên trong
Không chỉ gây phát ban, DRESS còn có thể gây:
- Tổn thương gan: Tăng men gan, vàng da, trường hợp nặng có thể suy gan.
- Tổn thương thận: Giảm chức năng thận, tiểu ít hoặc suy thận cấp.
- Tổn thương phổi: Ho, khó thở, viêm phổi do phản ứng viêm.
- Tổn thương tim: Viêm cơ tim, đau ngực, tim đập nhanh hoặc suy tim.
Đặc biệt, một số bất thường ở gan hoặc cơ quan khác có thể xuất hiện trước khi phát ban rõ ràng.
Khi nào người bệnh cần đi khám?
Nếu bạn mới bắt đầu sử dụng một loại thuốc trong vài tuần gần đây và xuất hiện phát ban kèm sốt, sưng mặt, nổi hạch hoặc mệt mỏi bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được đánh giá ngay trong ngày.
Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, ngất, lú lẫn hoặc tình trạng toàn thân xấu đi nhanh chóng, cần đến khoa cấp cứu ngay.
Không nên tự điều trị bằng thuốc chống dị ứng rồi tiếp tục sử dụng thuốc nghi ngờ gây phản ứng. Hãy liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn ngừng hoặc thay thế thuốc phù hợp.
DRESS tuy hiếm gặp nhưng có thể nguy hiểm. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sau khi dùng thuốc là bước quan trọng để phòng tránh biến chứng nghiêm trọng.
