Vì sao DRESS xảy ra?
Bình thường, hệ miễn dịch có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn, virus và các tác nhân gây hại.
Tuy nhiên, ở một số người có cơ địa nhạy cảm, thuốc hoặc các chất được tạo ra trong quá trình chuyển hóa thuốc có thể kích hoạt hệ miễn dịch quá mức.
Khi đó, một số tế bào miễn dịch, đặc biệt là tế bào lympho T, được hoạt hóa và giải phóng những chất gây viêm.
Phản ứng viêm không chỉ xảy ra ở da mà còn có thể lan đến các cơ quan bên trong cơ thể.
Một trong những thay đổi thường gặp là sự gia tăng bạch cầu ái toan (eosinophil), một loại tế bào bạch cầu có liên quan đến phản ứng dị ứng và viêm.
Ngoài ra, các nghiên cứu cho thấy một số virus tồn tại sẵn trong cơ thể, như HHV-6, EBV và CMV, có thể tái hoạt động trong quá trình mắc DRESS. Hiện tượng này có thể liên quan đến tình trạng viêm kéo dài hoặc bệnh tái phát.
Điều này phần nào giải thích vì sao DRESS có thể tiếp tục tiến triển ngay cả khi người bệnh đã ngừng thuốc gây phản ứng.
Bác sĩ chẩn đoán DRESS như thế nào?
Không có một xét nghiệm đơn lẻ nào có thể xác định chắc chắn DRESS trong mọi trường hợp.
Bác sĩ cần kết hợp tiền sử sử dụng thuốc, triệu chứng lâm sàng và các kết quả xét nghiệm.
Khai thác tiền sử dùng thuốc
Bác sĩ sẽ tìm hiểu những thuốc người bệnh đã sử dụng trong vài tuần hoặc vài tháng gần đây, thời điểm bắt đầu dùng thuốc và thời điểm xuất hiện triệu chứng.
Đây là bước đặc biệt quan trọng để xác định loại thuốc có khả năng gây phản ứng.
Khám lâm sàng
Bác sĩ đánh giá tình trạng phát ban, phù mặt, sốt, nổi hạch và những biểu hiện gợi ý tổn thương cơ quan.
Xét nghiệm máu và kiểm tra chức năng cơ quan
Một số xét nghiệm thường được chỉ định gồm:
- Công thức máu để kiểm tra bạch cầu ái toan và các tế bào máu khác.
- Xét nghiệm chức năng gan như AST, ALT và bilirubin.
- Xét nghiệm chức năng thận như creatinine.
- Điện tâm đồ, siêu âm tim hoặc chụp hình phổi khi có dấu hiệu nghi ngờ tổn thương tim, phổi.
Lưu ý: Không phải bệnh nhân DRESS nào cũng có tăng bạch cầu ái toan ngay từ đầu. Vì vậy, xét nghiệm eosinophil bình thường không đủ để loại trừ bệnh.
Thang điểm RegiSCAR là gì?
RegiSCAR là một hệ thống chấm điểm giúp bác sĩ đánh giá mức độ phù hợp của các biểu hiện lâm sàng với chẩn đoán DRESS.
Thang điểm dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm:
- Sốt từ 38,5°C.
- Hạch to ở nhiều vị trí.
- Tăng bạch cầu ái toan.
- Sự xuất hiện của các tế bào lympho bất thường.
- Đặc điểm và mức độ lan rộng của phát ban.
- Tổn thương các cơ quan nội tạng.
- Thời gian hồi phục kéo dài.
- Kết quả loại trừ những bệnh lý khác.
Cách diễn giải điểm RegiSCAR:
Tổng điểm | Ý nghĩa |
|---|---|
Dưới 2 | Không phù hợp với DRESS |
2–3 | Có thể mắc DRESS |
4–5 | Nhiều khả năng mắc DRESS |
Từ 6 trở lên | Phù hợp với DRESS xác định |
Đây là công cụ hỗ trợ bác sĩ, không phải bảng tự chẩn đoán dành cho người bệnh.
Đặc biệt, ở giai đoạn sớm, một số triệu chứng hoặc bất thường xét nghiệm có thể chưa xuất hiện. Vì vậy, bác sĩ vẫn có thể nghi ngờ và xử trí DRESS ngay cả khi điểm RegiSCAR ban đầu chưa cao.
DRESS khác gì so với dị ứng thuốc thông thường?
Không phải mọi trường hợp nổi ban sau khi dùng thuốc đều là DRESS.
Phát ban do thuốc thông thường thường biểu hiện bằng các nốt đỏ hoặc ban dát sẩn, ít khi gây tổn thương cơ quan nội tạng đáng kể.
Hội chứng DRESS thường có diễn tiến kéo dài hơn, có thể kèm sốt, phù mặt, nổi hạch, bất thường xét nghiệm máu và tổn thương gan, thận hoặc các cơ quan khác.
Ngoài DRESS, còn có những phản ứng thuốc nghiêm trọng khác như hội chứng Stevens–Johnson (SJS), hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN) và hội chứng ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính (AGEP).
Đặc biệt, SJS/TEN có thể gây đau da, bóng nước, bong tróc da và tổn thương niêm mạc miệng, mắt hoặc bộ phận sinh dục, cần được cấp cứu.
Khi nào cần tìm đến bác sĩ?
Người bệnh không cần tự phân biệt các loại phản ứng với thuốc này tại nhà.
Nếu xuất hiện phát ban kèm sốt, sưng mặt, nổi hạch hoặc cảm giác mệt mỏi bất thường sau khi sử dụng thuốc, cần được bác sĩ đánh giá sớm.
Nếu phát ban kèm đau da dữ dội, bóng nước, bong da, tổn thương niêm mạc, khó thở hoặc đau ngực, hãy đến khoa cấp cứu ngay.
Điều quan trọng không chỉ là xác định nguyên nhân gây phát ban, mà còn là phát hiện sớm những tổn thương cơ quan có thể chưa biểu hiện rõ bên ngoài.
