Mụn trứng cá đỏ là gì?
Có tên tiếng anh là Rosacea, một bệnh viêm da mãn tính, có liên quan đến tình trạng mạch máu giãn nở và phản ứng viêm kéo dài, chủ yếu biểu hiện ở vùng da mặt, có thể gặp ở cả nam và nữ từ độ tuổi 30 tới 60 tuổi. Tình trạng này khiến da mặt đỏ, các mạch máu hiện rõ hơn và gây ra những đốm mụn sưng đỏ, có mủ trên da và cảm giác khó chịu châm chích.
Bệnh này thường xuất hiện ở mặt hơn là những vị trí khác trên cơ thể, nhiều phụ nữ bị ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh nguyệt nên có thể xảy ra theo vòng lặp đều đặn.
Nguyên nhân và yếu tố gây kích ứng mụn trứng cá đỏ
Nguyên nhân gây ra mụn trứng cả đỏ tuy chưa được xác minh rõ, nhưng theo một vài nghiên cứu khoa học của Viện da liễu Hoa Kỳ, tình trạng bệnh này có thể liên quan tới yếu tố di truyền, hệ miễn dịch và dị ứng do có sự bất thường trong việc kiểm soát vận mạch, sự suy yếu hệ thống tĩnh mạch vùng mặt hay do rối loạn chức năng peptide kháng khuẩn. Dưới đây là một số yếu tố được ghi nhận là có khả năng kích hoạt hoặc làm nặng thêm tình trạng này:
- Yếu tố môi trường: Môi trường ô nhiễm, bụi bẩn khiến da dễ bị tổn thương và kích ứng. Khi trời nắng nóng, tia UV, ánh sáng xanh làm da bị căng đỏ và giãn nở các mao mạch bất thường gây nên bệnh.
- Chế độ ăn uống: Nếu ăn quá nhiều thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, gia vị và rượu bia cũng gián tiếp khiến tình trạng trở nên tệ hơn.
- Sử dụng thuốc điều trị bệnh: Một số loại thuốc khiến tình trạng mụn trứng cá đỏ cao hơn như thuốc có chứa corticosteroid hay thuốc điều trị huyết áp làm suy giảm khả năng miễn dịch của da. Hay một số chất khác như lithium, testosterone làm giãn mạch máu, gây mụn nhiều hơn.
- Căng thẳng tâm lý: Tác động từ stress làm tình trạng viêm trở nặng hơn, khiến các mao mạch giãn nở.
- Yếu tố di truyền và chủng tộc: Theo một số nghiên cứu, có thể mắc bệnh nếu trong gia đình có người đã từng mắc, hoặc tình trạng này thường gặp ở người da trắng nhiều hơn.
Các giai đoạn của mụn trứng cả đỏ
Tình trạng này không biểu hiện đồng nhất ở tất cả mọi người, mà được chia thành bốn dạng chính như:
- Dạng đỏ mạch máu (Erythematotelangiectatic): Đặc trưng là tình trạng đỏ da kéo dài kèm theo hiện tượng giãn mao mạch, khiến các mạch máu nhỏ liti hiện rõ trên bề mặt da.
- Dạng sẩn mụn mủ (Papulopustular): Dạng này dễ bị nhầm với mụn viêm, nhưng có biểu hiện bằng các nốt sẩn đỏ và gây mụn mủ nhỏ.
- Dạng phì đại mô (Phymatous): Vùng da bị ảnh hưởng trở nên dày và sần hơn thường gặp nhất ở vùng mũi.
- Dạng ở mắt (Ocular Rosacea): Dạng này ít phổ biến, nhưng khi tình trạng viêm ảnh hưởng đến vùng mắt, sẽ gây khô, kích ứng và cảm giác cộm mắt.
Triệu chứng xuất hiện ngoài bốn dạng trên sẽ được chia thành quá trình như:
- Giai đoạn tiền trứng cá đỏ: Người bệnh sẽ thấy nóng bừng mặt, tiết nhiều mồ hôi, cảm giác châm chích khó chịu kèm theo hiện tượng da mặt đỏ lên.
- Giai đoạn mạch máu giãn: Trên mặt sẽ xuất hiện những mạch máu nhỏ giãn tạo ra những đốm nhỏ rực ở cánh mũi, kèm theo phù nề, giãn mao mạch nhỏ trên da do quá trình vận chuyển máu bị rối loạn.
- Giai đoạn viêm: Xuất hiện tình trạng sẩn và nổi mụn khoảng 2-5mm và đỏ da, thường bị nhầm với tình trạng mụn trứng cá thông thường.
- Giai đoạn cuối: Hiện tượng tăng sinh tuyến bã nhờn kết hợp với viêm mô dẫn đến u xơ đa phì gây sưng to và thường được biết đến là tình trạng mũi sư tư.
Vì sao không nên tự điều trị mụn trứng cá đỏ như mụn thông thường?
Để điều trị tình trạng bệnh này, nếu sử dụng các hoạt chất như BHA nồng độ cao hay Benzoyl Peroxide sẽ khiến tình trạng viêm mạch máu trở nên nặng hơn thay vì cải thiện. Nên cần phải được bác sĩ chẩn đoán đúng tình trạng, rồi mới điều trị. Tuyệt đối không tự suy đoán và áp dụng các phác đồ điều trị mụn thông thường để điều trị.
Phương pháp điều trị mụn trứng cá đỏ
Hiện tại, phương pháp để điều trị hoàn toàn tình trạng này vẫn chưa có nhưng đây là bệnh vẫn có thể kiểm soát được. Bác sĩ sẽ tìm đúng nguyên nhân để đưa ra liệu trình điều trị da phù hợp với tình trạng của bệnh nhân.
Đối với bệnh này, sẽ nhằm kiểm soát tình trạng, giảm triệu chứng và các thương tổn trên da. Thời gian điều trị tùy vào tình trạng của từng bệnh nhân, sẽ kéo dài vài tuần hoặc vài tháng mới có kết quả.
Đối với trường hợp nhẹ, bác sĩ sẽ kê thuốc bôi ngoài da. Tuy nhiên, trường hợp nặng sẽ phải sử dụng tới thuốc kháng sinh để làm giảm cơ nóng bừng vùng mặt và các khô sẩn, mụn mủ.
Các loại thuốc thường được bác sĩ kê đơn là erythromycin đơn, benzoyl peroxide kết hợp với clindamycin hoặc permethrin 5% sẽ tiêu diệt ký sinh trùng demodex. Ngoài ra, khi điều trị sẽ sử dụng các sản phẩm chăm sóc da dịu nhẹ thay vì các loại mỹ phẩm gây kích ứng da thêm.
Một số loại thuốc làm giảm ban đỏ, nốt sẩn, mụn mủ như metronidazol, acid azelaic sẽ làm giảm tình trạng nhưng gây châm chích khi sử dụng. Một số loại thuốc kháng sinh như tetracyclin, doxycyclin sẽ giúp làm giảm sẩn mụn, mụn mủ. Nếu bệnh nhân có u xơ nhiều, giãn mạch máu sẽ cần đến sự can thiệp của các biện pháp điều trị laser hay argon để điều trị.
Mụn trứng cá đỏ, dù mang cái tên dễ gây nhầm lẫn, thực chất là một bệnh lý viêm da mãn tính hoàn toàn khác biệt so với mụn trứng cá thông thường cả về nguyên nhân lẫn hướng điều trị. Việc nhận diện đúng tình trạng thay vì tự áp dụng các phương pháp trị mụn quen thuộc, chính là bước đầu tiên và quan trọng nhất để kiểm soát bệnh hiệu quả, tránh những tổn thương không đáng có cho làn da.
Trong bài viết trên, Phòng khám Da liễu Haute - Derma đã cung cấp thông tin tổng quan về mụn trứng cá đỏ để giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này. Hy vọng những thông tin trên sẽ hữu ích cho bạn trong quá trình chăm sóc da.
