Nhiễm giun sán (Helminthic Infections)

Sinh Bệnh Học & Động Học Di Chuyển Của Ấu Trùng

Cơ Chế Xâm Nhập & Di Chuyển Trong Mô Da

• Đường xâm nhập trực tiếp qua da: Ấu trùng giai đoạn nhiễm (L3) của giun móc chó/mèo (Ancylostoma braziliense/caninum) hoặc giun lươn (Strongyloides stercoralis) từ đất/cát bẩn tiết ra enzyme hyaluronidase và protease để phân hủy lớp sừng, xuyên qua thượng bì vào lớp trung bì.
• Đường xâm nhập qua tiêu hóa: Người ăn phải trứng giun đũa chó/mèo (Toxocara canis/cati), gỏi cá/thịt ếch chứa ấu trùng Gnathostoma spinigerum, hoặc trứng sán dây lợn (Taenia solium). Ấu trùng thoát vỏ tại ruột, chui qua thành mạch máu để theo dòng tuần hoàn phát tán đến da, cơ, mắt và hệ thần kinh trung ương.
• Do thiếu các tín hiệu hóa ứng động thích hợp để phát triển thành dạng trưởng thành ở người, ấu trùng bị "kẹt" ở lớp trung bì nông hoặc mô liên kết dưới da, di chuyển vô định tạo thành các đường hầm ngoằn ngoèo hoặc các khối u hạt hoại tử.

Phản Ứng Miễn Dịch Th2 & Hiện Tượng Tăng Bạch Cầu Ái Toan (Eosinophilia)

• Các kháng nguyên tiết (Excretory-Secretory antigens) của ấu trùng kích thích dòng tế bào T-helper 2 (Th2) giải phóng hàng loạt cytokine: IL-4, IL-5 và IL-13.
• IL-5 kích thích tủy xương tăng sản xuất và giải phóng Bạch cầu ái toan (Eosinophils) vào máu ngoại vi. Bạch cầu ái toan tập trung quanh vị trí ấu trùng, giải phóng các protein hạt độc hại (Major Basic Protein - MBP, Eosinophil Cationic Protein - ECP) nhằm tiêu diệt ấu trùng, nhưng đồng thời gây hoại tử mô xung quanh và kích hoạt tế bào Mast giải phóng Histamine, bùng phát ngứa dữ dội và ban mề đay.
• IL-4 & IL-13 thúc đẩy tế bào B tổng hợp IgE toàn phần, tạo nên phản ứng quá mẫn Typ I tại da.

Quy Trình Chẩn Đoán Tại Haute-Derma

Khám Lâm Sàng & Soi Dermoscopy (Soi Da Cầm Tay):

• Lâm sàng: Đánh giá hình thái đường hầm ngoằn ngoèo, hướng di chuyển của đầu ấu trùng (thường nằm cách đầu dải hồng ban 1 - 2 cm).
• Dermoscopy: Soi vi mạch thấy các cấu trúc dạng ống màu nâu/trong suốt mờ, xung quanh sung huyết quai mạch vòm – giúp xác định vị trí chính xác của ấu trùng.

Xét Nghiệm Huyết Học & Định Lượng Tổng Kháng Thể:

• Công thức máu toàn bộ (CBC): Đánh giá số lượng tuyệt đối bạch cầu ái toan.
• Nồng độ IgE toàn phần trong máu: Thường tăng cao (> 100 - 1000{ IU/mL).

Xét Nghiệm Miễn Dịch Huyết Thanh (ELISA / Western Blot Da Mồi): Thực hiện bảng ELISA tầm soát đa ký sinh trùng chuyên sâu: Toxocara canis, Strongyloides stercoralis, Gnathostoma spinigerum, Cysticercus cellulosae (Sán lợn), Fasciola gigantica (Sán lá gan lớn), Paragonimus (Sán lá phổi).

Siêu Âm Da Siêu Tần Số (High-Frequency Ultrasound 20MHz) & Sinh Thiết Mô:

• Siêu âm da phát hiện hình ảnh nang ấu trùng cấu trúc rỗng âm có vách xơ ở dưới da (đối với sán lợn hoặc Gnathostoma).
• Sinh thiết mô bệnh học thực hiện khi có nốt u hạt nghi ngờ để loại trừ u lympho da hoặc u hạ bì khác.

Phác Đồ Điều Trị & Quản Lý Lâm Sàng Tại Haute-Derma

Phác Đồ Kháng Sinh Diệt Giun Sán (Antihelminthic Targeted Protocols)

• Phác đồ cho Ấu trùng di chuyển dưới da (Cutaneous Larva Migrans - CLM):
  • Albendazole: 400 mg uống 1 lần/ngày x 3 đến 5 ngày liên tiếp (uống cùng bữa ăn giàu chất béo để tăng hấp thu).
  • HOẶC Ivermectin: 200 mcg/kg uống liều duy nhất vào lúc đói (lặp lại 1 liều sau 7 ngày nếu tổn thương chưa biến mất).
• Phác đồ cho Giun lươn (Strongyloides stercoralis / Larva Currens):
  • Ivermectin: 200 mcg/kg uống 1 lần/ngày x 1 đến 2 ngày liên tiếp. (Trường hợp nhiễm giun lươn lan tỏa: uống 2 ngày liên tiếp, lặp lại sau 14 ngày).
• Phác đồ cho Giun đũa chó/mèo (Toxocara canis/cati):
  • Albendazole: 400 mg uống 2 lần/ngày x 14 đến 21 ngày liên tiếp.
• Phác đồ cho Gnathostoma (Gnathostoma spinigerum):
  • Albendazole: 400 mg uống 2 lần/ngày x 21 ngày HOẶC Ivermectin 200 mcg/kg/ngày x 2 ngày.
• Phác đồ cho Ấu trùng sán dây lợn dưới da (Cysticercosis):
  • Praziquantel: 50 mg/kg/ngày chia làm 3 lần uống x 15 ngày HOẶC Albendazole 15mg/kg/ngày chia 2 lần x 15 đến 30 ngày.
  • Bắt buộc phối hợp: Prednisolone 0.5 - 1 mg/kg/ngày uống bắt đầu trước 1 ngày và dùng trong suốt liệu trình để ngăn phản ứng viêm do ấu trùng sán bị tiêu diệt giải phóng độc tố.

2. Kiểm Soát Triệu Chứng Quá Mẫn & Phục Hồi Tại Haute-Derma

• Giảm ngứa & chống dị ứng: Dùng kháng Histamin H1 thế hệ 2 liều cao (Levocetirizine $5\text{ mg}$ hoặc Desloratadine $5\text{ mg}$ x 2 lần/ngày).
• Can thiệp tiểu phẫu / Laser CO2: Bóc tách nguyên vẹn các nang sán dây lợn hoại tử dưới da hoặc xử lý các khối u hạt hoại tử khu trú sau khi đã tiệt căn bằng kháng sinh.