Nhiễm Actinomyces & U nấm do Actinomyces (Actinomycosis & Actinomycetoma)

Nhiễm Actinomyces (Actinomycosis) và U nấm do Actinomyces (Actinomycetoma) đại diện cho nhóm bệnh lý nhiễm trùng vi khuẩn dạng sợi mạn tính, tiến triển chậm nhưng gây tàn phá cấu trúc mô sâu cực kỳ nghiêm trọng. Mặc dù tên gọi có gốc "-mycosis" hoặc "-mycetoma" dễ gây nhầm lẫn với bệnh nấm, tác nhân gây bệnh hoàn toàn là các vi khuẩn Gram dương dạng sợi, phân nhánh (Actinomycetes). Trong khi Actinomycosis là bệnh lý nhiễm trùng nội sinh (endogenous) do trực khuẩn kị khí/vi hiếu khí Actinomyces israelii bùng phát khi hàng rào niêm mạc bị vỡ, thì Actinomycetoma lại là bệnh lý ngoại sinh (exogenous) do các vi khuẩn hiếu khí (Nocardia brasiliensis, Actinomadura madurae, Streptomyces somaliensis) xâm nhập trực tiếp qua vết thương hở khi tiếp xúc với đất hoặc gai cào. Đặc đặc trưng nổi bật của cả hai bệnh lý là sự xuất hiện của tam chứng: Mảng thâm nhiễm xơ cứng như gỗ (Woody induration), Hệ thống đường rò mủ mạn tính xuyên rãnh giải phẫu và Sự xả thải các Hạt lưu huỳnh/Hạt vi khuẩn (Sulfur granules / Bacterial grains). Tại Haute-Derma, chúng tôi triển khai phác đồ chẩn đoán toàn diện: soi tươi dịch rò tìm hạt vi khuẩn, nhuộm Gram/Modified Kinyoun, sinh thiết da đọc mô bệnh học tìm hiện tượng Splendore-Hoeppli, cấy kị khí/hiếu khí chuyên sâu và phối hợp kháng sinh liều cao kéo dài nhằm bảo tồn tối đa chức năng chi và thẩm mỹ cho bệnh nhân.

Về sinh bệnh học tế bào da & chuyển hóa miễn dịch:

• Bản Chất Vi Khuẩn Dạng Sợi & Nguồn Gốc Xâm Nhập (Endogenous vs. Exogenous Pathogenesis):
  • Actinomyces israelii là vi khuẩn cộng sinh bình thường tại khoang miệng, đường tiêu hóa và âm đạo. Khi có chấn thương, can thiệp nha khoa, phẫu thuật hoặc viêm nhiễm làm rách niêm mạc, vi khuẩn xâm nhập vào trung bì và mô mỡ hạ bì, hoại tử mô dưới điều kiện kị khí.
  • Trong Actinomycetoma, các loài Actinomycetes hiếu khí tồn tại trong đất và thực vật xâm nhập qua gai đâm, xước da ở bàn chân (Bàn chân Madura - Madura foot). Vi khuẩn nhân lên chậm rãi trong mô mỡ dưới da, kích thích phản ứng viêm hạt u hạt hoại tử mạn tính.
• Cấu Trúc Hạt Lưu Huỳnh & Hiện Tượng Splendore-Hoeppli:
  • Trong mô, các sợi vi khuẩn phân nhánh tụ tập thành các khối cầu vi thể đường kính 0.5 - 3 mm gọi là Hạt (Grains/Granules). Với Actinomyces, hạt có màu vàng nhạt nên gọi là "Hạt lưu huỳnh" (Sulfur granules).
  • Vi khuẩn tiết ra chất nền Glycoprotein bọc quanh khối sợi, kết hợp với sự lắng đọng phức hợp miễn dịch IgG, C3 của ký chủ và Canxi Phosphate.
  • Trên tiêu bản mô bệnh học, xung quanh hạt vi khuẩn xuất hiện Hiện tượng Splendore-Hoeppli: Các dải chất vô định hình bắt màu Eosin (đỏ hồng) dạng tia sao hình vương miện bọc lấy cụm vi khuẩn. Đây là cơ chế giúp vi khuẩn chống lại sự thực bào của bạch cầu trung tính và ngăn cản sự xâm nhập của kháng sinh.
• Phá Huy Cấu Trúc Băng Qua Rãnh Giải Phẫu (Anatomic Boundary Invasion):
  • Vi khuẩn tiết ra các enzyme Protease, Collagenase và Hyaluronidase hoại tử mô mỡ và cơ, hình thành các ổ áp-xe lạnh sâu liên kết với nhau.
  • Không giống như vi khuẩn thông thường bị chặn lại bởi màng cân cơ (fascial planes), Actinomyces có khả năng đục thủng cân cơ, vách liên cơ, thậm chí phá hủy xương kế cận, tạo ra vô số đường rò (sinus tracts) chảy mủ ra bề mặt da.