Nhiễm Norcadia (Nocardiosis)

Nhiễm Nocardia (Nocardiosis) tại da là một bệnh lý nhiễm trùng vi khuẩn dạng sợi mạn tính hoặc bán cấp nguy hiểm, gây ra bởi các loài trực khuẩn hiếu khí Gram dương thuộc chi Nocardia (phổ biến nhất là Nocardia brasiliensis, Nocardia asteroides, Nocardia caviae và Nocardia farcinica). Bệnh lý này đưa đến hai kịch bản lâm sàng hoàn toàn khác biệt: Nhiễm trùng da nguyên phát (Primary Cutaneous Nocardiosis) do vi khuẩn xâm nhập trực tiếp từ đất, bụi bẩn hoặc gai đâm ở người có miễn dịch bình thường; và Nhiễm trùng da thứ phát lan truyền (Disseminated Cutaneous Nocardiosis) qua đường máu từ ổ nhiễm trùng vú/phổi ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch (ghép tạng, dùng Corticoid kéo dài, HIV/AIDS). Đặc tính sinh học quan trọng nhất của Nocardia là trực khuẩn dạng sợi phân nhánh rất mảnh, hiếu khí tuyệt đối và có khả năng Kháng acid bán phần (Weakly/Partially Acid-Fast) nhờ cấu trúc chuỗi Mycolic acid có độ dài trung bình ở thành tế bào. Bệnh cảnh lâm sàng hoại tử hóa mủ, áp-xe lạnh, đường rò mủ mạn tính và đặc biệt là dải nốt sần lan truyền dọc theo đường bạch huyết (Dạng Sporotrichoid) rất dễ bị chẩn đoán nhầm với nấm sâu hoặc lao da. Tại Haute-Derma, chúng tôi áp dụng quy trình chẩn đoán vi sinh chuỗi: nhuộm Modified Kinyoun khẩn cấp, sinh thiết da đọc mô bệnh học, cấy vi sinh kéo dài và phác đồ phối hợp TMP-SMX liều cao nhắm mục tiêu để tiêu diệt triệt để vi khuẩn, phòng ngừa tái phát.

Về sinh bệnh học tế bào da & chuyển hóa miễn dịch:

• Thành Tế Bào Chứa Mycolic Acid & Khả Năng Kháng Acid Bán Phần (Partial Acid-Fastness):
  • Thành tế bào của Nocardia chứa lớp Lipid phức tạp gồm Mycolic acid (40 - 60 nguyên tử Carbon) ngắn hơn so với Mycolic acid của Mycobacterium tuberculosis ($60 - 90$ Carbon).
  • Độ dài trung bình này khiến vi khuẩn bị tẩy màu bởi cồn-acid mạnh trong nhuộm Ziehl-Neelsen kinh điển, nhưng lại giữ được màu nhuộm Fuchsin khi tẩy bằng dung dịch acid nhẹ trong phương pháp Nhuộm Modified Kinyoun.
• Cơ Chế Trốn Thoát Miễn Dịch & Tạo Bệnh Hạt Hóa Mủ (Suppurative Granuloma):
  • Nocardia trốn thoát sự tiêu diệt của bạch cầu đa nhân trung tính và đại thực bào bằng cách tiết ra Enzyme Superoxide Dismutase (SOD) và Catalase, trung hòa các gốc tự do ROS (Reactive Oxygen Species). Vi khuẩn đồng thời ức chế sự hòa hợp Phagosome - Lysosome.
  • Sự nhân lên của vi khuẩn thu hút ồ ạt bạch cầu trung tính đến vây hãm, gây hoại tử vi thể trung tính (microabscesses), tạo ra đáp ứng viêm hạt hóa mủ (Suppurative Granuloma) đặc trưng ở tầng trung bì sâu và mô mỡ hạ bì.
• Sự Lan Truyền Dạng Sporotrichoid & Thể U Nấm (Sporotrichoid & Mycetoma Pathways):
  • Trong thể nhiễm trùng da nguyên phát qua vết xước, vi khuẩn di chuyển theo dòng mạch bạch huyết hướng tâm, hình thành chuỗi các nốt u sần áp-xe lạnh chạy dọc đường đi của mạch bạch huyết (Lan truyền dạng Sporotrichoid).
  • Trong thể u nấm (Actinomycotic Mycetoma do N. brasiliensis), vi khuẩn kích thích xơ hóa mô đệm dày đặc, hình thành các hạt vi khuẩn nhỏ màu trắng/vàng (< 1 mm) xả ra qua các lỗ rò mủ tàn phá cân cơ và xương.