Nhiễm Trùng Do Vi Khuẩn Khác (Miscellaneous Bacterial Infections with Cutaneous Manifestations)

Nhóm bệnh lý nhiễm trùng do các vi khuẩn dị biệt và không điển hình có biểu hiện ở da (Miscellaneous Bacterial Infections) đại diện cho một phổ bệnh lý phong phú, được gây ra bởi các tác nhân vi khuẩn ít gặp, vi khuẩn cơ hội, vi khuẩn thủy sinh hoặc các vi khuẩn cơ truyền từ động vật (zoonoses). Khác với các bệnh nhiễm tụ cầu, liên cầu hay trực khuẩn Gram âm kinh điển, nhóm bệnh lý này bao gồm các vi khuẩn họ Coryneform (Corynebacterium minutissimum, Kytococcus sedentarius), vi khuẩn dạng sợi (Actinomyces israelii, Nocardia brasiliensis), trực khuẩn truyền từ động vật (Erysipelothrix rhusiopathiae, Bartonella henselae) và các vi khuẩn gây bệnh cơ hội trên bệnh nhân suy giảm miễn dịch. Cơ chế sinh bệnh học ở tầng tế bào da vô cùng đa dạng: từ việc tiết enzyme tiêu keratin gây đục lỗ lớp sừng lòng bàn chân, sự lắng đọng hợp chất Coproporphyrin III tạo màu huỳnh quang phát sáng, đến cơ chế kích thích tăng sinh mạch máu cấp tính dạng u mạch capillar giả ung thư do Bartonella, hay sự xâm nhiễm hóa mủ sâu tạo hạt lưu huỳnh (sulfur granules) của vi khuẩn dạng sợi. Tại Haute-Derma, chúng tôi xây dựng quy trình chẩn đoán vi sinh chuyên sâu: sử dụng đèn Wood tầm soát huỳnh quang, soi tươi nhuộm Gram/Kinyoun/Warthin-Starry, sinh thiết da đọc mô bệnh học và phối hợp kháng sinh nhắm mục tiêu để triệt tiêu tận gốc các đợt nhiễm trùng dai dẳng.

Về sinh bệnh học tế bào da & chuyển hóa miễn dịch:

• Phân Giải Lớp Sừng Qua Enzyme Keratinase & Sự Lắng Đọng Coproporphyrin III (Coryneform Epidermotropism):
  • Trong điều kiện độ ẩm cao và sự bí bách mô (maceration), Kytococcus sedentarius và Corynebacterium spp. nhân lên mạnh mẽ tại lớp sừng. Vi khuẩn tiết ra các Protease serine và Keratinase hòa tan trực tiếp Keratin tế bào sừng, tạo nên vô số các lỗ lõm vi mô (1 - 3 mm) đặc trưng của bệnh Trùng lỗ lòng bàn chân (Pitted Keratolysis).
  • Đồng thời, Corynebacterium minutissimum tổng hợp lượng lớn Coproporphyrin III. Khi gặp tia cực tím bước sóng dài (đèn Wood 365 - 400 nm), Porphyrin phát ra ánh sáng huỳnh quang màu đỏ san hô (coral-red fluorescence) đặc trưng của bệnh Erythrasma.
• Tăng Sinh Mạch Cấp Tính Do Bartonella qua Yếu Tố HIF-1alpha & VEGF (Bacterial-induced Angiogenesis):
  • Trực khuẩn Gram âm Bartonella henselae và Bartonella quintana xâm nhập trực tiếp vào tế bào nội mô mạch máu tầng trung bì trên bệnh nhân suy giảm miễn dịch (như HIV/AIDS).
  • Vi khuẩn ức chế quá trình apoptosis của tế bào nội mô, đồng thời kích hoạt con đường tín hiệu làm tăng ổn định yếu tố cảm ứng thiếu oxy HIF-1$\alpha$ (Hypoxia-Inducible Factor 1-alpha) và giải phóng ồ ạt yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (VEGF). Sự tăng sinh cuồng sát của mao mạch tạo nên các khối u mạch máu giàu tế bào nội mô hoại tử gọi là Bệnh u mạch trực khuẩn (Bacillary Angiomatosis).
• Sự Xâm Nhiễm Hóa Mủ Sâu & Cấu Trúc Hạt Lưu Huỳnh (Filamentous Granulomatous Infiltration):
  • Vi khuẩn dạng sợi Gram dương Actinomyces israelii (kị khí) và Nocardia brasiliensis (hiếu khí) xâm nhập qua vết thương hở vào tầng hạ bì và mô mỡ dưới da.
  • Vi khuẩn hình thành các ổ áp-xe thâm nhiễm xơ cứng như gỗ (woody induration), đục thủng các vách cân cơ tạo thành hệ thống đường rò chảy dịch mủ. Trong dịch mủ chứa các Hạt lưu huỳnh (Sulfur granules) - bản chất là các cụm sợi vi khuẩn bị bao bọc bởi phức hợp Canxi Phosphate và Protein của ký chủ.