Lưu ý khi phẫu thuật da liễu (Perioperative Considerations in Dermatologic Surgery)

Đánh Giá Trước Mổ & Quản Lý Thuốc Chống Đông

Chiến Lược Xử Trí Thuốc Chống Đông & Kháng Tiểu Cầu

Trái với quan niệm truyền thống, không ngưng các thuốc chống đông hoặc kháng tiểu cầu thiết yếu trước các thủ thuật phẫu thuật da liễu thông thường. Nguy cơ biến cố huyết khối (đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tắc mạch) do ngưng thuốc cao hơn nhiều so với nguy cơ tụ máu/chảy máu tại chỗ vốn có thể kiểm soát được bằng kỹ thuật phẫu thuật.

• Aspirin & Clopidogrel (Plavix): Tiếp tục sử dụng bình thường. Việc ngưng Clopidogrel làm tăng nguy cơ tắc stent mạch vành cấp.
• Warfarin (Coumadin): Tiếp tục sử dụng nếu chỉ số INR trong phạm vi điều trị an toàn (INR < 3.0, lý tưởng từ 2.0 - 3.0). Bắt buộc xét nghiệm INR trong vòng 24–48 giờ trước mổ.
• Thuốc Chống Đông Đường Uống Thế Hệ Mới (DOACs - Rivaroxaban, Apixaban, Dabigatran): Tiếp tục sử dụng cho hầu hết các phẫu thuật da nhỏ. Với các thủ thuật vạt da phức tạp hoặc ghép da rộng, có thể cân nhắc bỏ 1 liều ngay buổi sáng ngày phẫu thuật và uống lại vào ngày hôm sau.
• Thuốc Bổ & Thảo Dược (Vitamin E, Ginkgo Biloba, Garlic, Ginseng, Omega-3/Fish Oil): Bắt buộc ngưng 10–14 ngày trước mổ do làm rối loạn chức năng tiểu cầu không kiểm soát.

Kháng Sinh Dự Phòng Vết Mổ (Prophylactic Antibiotics)

Kháng sinh dự phòng đường uống không được chỉ định rộng rãi cho tất cả phẫu thuật da liễu để tránh nguy cơ kháng kháng sinh và phản ứng dị ứng. Chỉ định chỉ áp dụng trong các trường hợp nguy cơ cao:

• Dự Phòng Viêm Nội Tâm Mạc Nhiễm Trùng (IE): Chỉ áp dụng khi phẫu thuật tại vùng da đang nhiễm trùng hoạt động ở bệnh nhân có van tim nhân tạo, tiền sử viêm nội tâm mạc, hoặc bệnh tim bẩm sinh tím chưa sửa chữa.
• Dự Phòng Nhiễm Trùng Khớp Nhân Tạo: Chỉ áp dụng khi phẫu thuật vùng da nhiễm trùng ở bệnh nhân thay khớp nhân tạo trong vòng 2 năm đầu.
• Dự Phòng Nhiễm Trùng Vết Mổ Tại Chỗ (Surgical Site Infection - SSI): Chỉ định khi phẫu thuật ở các vị trí có mật độ vi khuẩn cao (mũi, tai, môi, ống tai ngoài, vùng sinh dục), hoặc thực hiện vạt da/ghép da phức tạp kéo dài.
• Phác Đồ Standard: Uống Amoxicillin 2g (hoặc Cephalexin 2g) trước mổ 30–60 phút. Nếu dị ứng Penicillin: Thay bằng Clindamycin 600mg hoặc Azithromycin 500mg.

Quản Lý Thiết Bị Tạo Nhịp Tim & Máy Phá Rung (CIEDs) Trong Mổ

Khi sử dụng dao điện (Electrosurgery) để cầm máu hoặc cắt mô, dòng điện tần số cao có thể gây nhiễu tín hiệu (Electromagnetic Interference - EMI) khiến máy tạo nhịp tim (Pacemaker) hoặc máy phá rung tự động (ICD) hoạt động sai lệch.

• Ưu Tiên Dao Điện Lưỡng Cực (Bipolar Electrocautery): Dòng điện chỉ chạy giữa hai đầu phế nang cầm máu, không đi qua cơ thể bệnh nhân, tuyệt đối an toàn cho người mang máy tạo nhịp.
• Nguyên Tắc Khi Dùng Dao Điện Đơn Cực (Monopolar):
  • Đặt tấm dán điện cực cực âm (Grounding pad) sao cho đường đi của dòng điện không đi qua vùng ngực/máy tạo nhịp.
  • Chiếu dao điện theo các nhịp ngắn (<5 giây) với mức năng lượng thấp nhất có thể.
  • Mang theo namnam từ tính chuyên dụng (Magnet) để chuyển máy ICD sang chế độ an toàn nếu có sự cố.

Kiểm Soát Biến Chứng & Chăm Sóc Sau Mổ

• Quản Lý Tụ Máu Cấp Tính (Acute Hematoma): Tụ máu xuất hiện trong 24 giờ đầu gây đau nhức dữ dội, căng phồng vết mổ và nguy cơ hoại tử mô. Xử trí: Mở một phần vết khâu, lấy bỏ cục máu đông, tìm điểm chảy máu để đốt cầm máu lưỡng cực, bơm rửa nước muối và khâu lại kèm gạc ép.
• Hoại Tử Vạt Da / Mảnh Ghép: Thường do sức căng vết khâu quá lớn, tụ máu bên dưới hoặc vạt da bị thiết kế quá mỏng. Xử trí: Bôi mỡ kháng sinh duy trì môi trường ẩm, chiếu tia LED vàng/hồng ngoại hỗ trợ tuần hoàn, cắt lọc mô hoại tử muộn.
• Bảo Vệ Vết Mổ Sau Phẫu Thuật:
  • Băng chèn ép (Pressure dressing) giữ nguyên trong 24–48 giờ đầu.
  • Hướng dẫn bệnh nhân chườm lạnh 15-20 phút mỗi giờ trong 24 giờ đầu để giảm sưng tấy.
  • Giữ vết mổ khô ráo trong 24 giờ, sau đó rửa nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý và bôi mỡ Vaseline/kháng sinh.

Quy Trình Chuẩn Bị & Vận Hành Tại Haute-Derma

Sàng Lọc Trước Mổ & Lập Hồ Sơ An Toàn

• Đánh giá tiền sử dị ứng (Thuốc tê Amide/Ester, Băng dính Latex, Chymotrypsin).
• Rà soát danh mục thuốc đang sử dụng, đo huyết áp, test nhanh đường huyết và INR (nếu dùng Warfarin).
• Ký cam kết phẫu thuật (Informed Consent) sau khi giải thích rõ nguy cơ sẹo, chảy máu và nhiễm trùng.

Chuẩn Bị Bệnh Nhân Tại Phòng Mổ Vuông Góc

• Tư thế bệnh nhân thoải mái (nằm ngửa/nằm nghiêng), sát trùng rộng vùng mổ bằng Povidone-Iodine 10% hoặc Chlorhexidine 2% trong cồn.
• Đánh dấu ranh giới tổn thương và hướng rạch da theo RSTL.
• Gây tê tại chỗ bằng Lidocaine 1 - 2% phối hợp Epinephrine 1:100.000 (hoặc 1:200.000), tiêm chậm bằng kim nhỏ (30G) để giảm đau.

Hướng Dẫn Chăm Sóc & Tái Khám

• Cung cấp bảng hướng dẫn chăm sóc vết thương chi tiết bằng văn bản.
• Hẹn lịch cắt chỉ: 5-7 ngày cho vùng mặt; 10-14 ngày cho vùng thân mình và chi.